Obawa o utratę figury i trudności w powrocie do wagi i wyglądu sprzed ciąży to jeden z największych lęków zarówno kobiet spodziewających się dziecka, jak i osób jedynie myślących o rodzicielstwie. Z jednej strony marzymy o ślicznym małym bobasku, owocu naszej miłości, a z drugiej - oczami wyobraźni widzimy nieodwracalne, dewastujące kobiece ciało zmiany: nadwagę, rozstępy, obwisłe piersi. Wizja jedzącej za dwoje ciężarnej, a później borykającej się z otyłością kobiety budzi strach i u kobiet - przyszłych matek, i u mężczyzn - przyszłych ojców. A przecież w ciąży nie tylko nie da się nie przytyć, ale wręcz trzeba przybrać na wadze. Pytanie: ile powinien wynosić zapewniający urodzenie zdrowego dziecka, a zarazem gwarantujący szybki powrót do wcześniejszej wagi przyrost masy ciała podczas ciąży?

Ile powinnaś przytyć?

W zależności od budowy ciała kobiety przyrost wagi podczas ciąży powinien wynosić od 12 do 17 kilogramów. U kobiet o drobnej budowie ciała przyrost masy będzie zbliżony do 12 kg, a u kobiet dobrze zbudowanych - do 17 kg. Na przyrost masy ciała kobiety w ciąży składa się oczywiście waga dziecka (3-4 kg), a także waga łożyska, płynów, piersi i innych elementów (7-12 kg). Konkretnie zestawienie wszystkich elementów składających się na przyrost masy ciała w ciąży wygląda następująco:

• dziecko - 3,5 kg
  
  
• łożysko - 0,7 kg
  
  
• płyn owodniowy - 0,9 kg
  
  
• powiększona macica - 1,0 kg
  
  
• gruczoły piersiowe - 0,5 kg
  
  
• objętość krwi matki - 1,2 kg
  
  
• płyny komórkowe - 1,5 kg
  
  
• tkanka tłuszczowa - 3,5 kg
  
  

Powyższe wartości podane są oczywiście w przybliżeniu. Każda ciąża jest inna, a masa ciała matki podczas ciąży i waga urodzeniowa dziecka niekoniecznie korelują ze sobą - można przybrać na wadze w ciąży 20 kg i urodzić dziecko o masie 3 kg albo przytyć tylko 10 kg i urodzić dziecko 4-kilogramowe.

Za dużo lub za mało dodatkowych kilogramów

Nieprawidłowy - zarówno za mały, jak i za duży - przyrost masy ciała kobiety w ciąży grozi poważnymi konsekwencjami dla zdrowia dziecka i matki, a także powikłaniami i komplikacjami podczas porodu. Dlatego też tak bardzo ważna jest dbałość o odpowiedni przyrost wagi w ciąży, wynoszący nie mniej niż 12 i nie więcej niż 17 kilogramów. Matki, które podczas ciąży przytyły mniej niż 10 kg, częściej rodzą zbyt małe dzieci lub wcześniaki oraz zbyt wcześnie odczuwają skurcze macicy.

Z kolei nadwaga kobiety w ciąży utrudnia ocenę wielkości dziecka, a także przesila mięśnie i powoduje ból krzyża i nóg oraz zwiększa zmęczenie i występowanie żylaków. Ponadto dziecko może urosnąć do takich rozmiarów, że jego urodzenie drogami naturalnymi będzie utrudnione lub wręcz niemożliwe. U kobiet, które zbyt dużo przybrały w ciąży na wadze, częściej wykonuje się zatem cesarskie cięcia, częściej też występują komplikacje pooperacyjne po cesarce. W świetle tych informacji najmniejszym problemem wydają się trudności w powrocie do wagi i wyglądu sprzed ciąży...

Tempo przyrostu masy ciała

Dbając o odpowiedni przyrost masy ciała, każda kobieta spodziewająca się dziecka powinna pamiętać, że w poszczególnych miesiącach ciąży liczba dodatkowych kilogramów będzie inna. W pierwszym trymestrze waga powinna wzrosnąć o ok. 1,5-2 kg (mimo iż czasem zdarza się, że kobieta na początku ciąży nie tylko wcale nie przybiera na wadze, ale wręcz chudnie z powodu porannych mdłości). W drugim trymestrze ciąży przyrost masy ciała powinien wynosić ok 6-7 kg (0,5 kg na tydzień), a w trzecim - ok. 4-5 kg (0,5 kg na tydzień w siódmym i ósmym miesiącu, w dziewiątym zaś kobieta może już nie przybierać na wadze).

Oczywiście również te wartości podane są w przybliżeniu - nie ma powodu do obaw, jeśli w jednym tygodniu ciężarna przytyła 250 g, a w następnym - 750 g. Najlepiej jednak unikać zbyt nagłych skoków i spadków wagi. Kobieta w ciąży powinna skonsultować się z lekarzem, jeśli:

• nie przytyła od 4 do 8 tygodnia ciąży
  
  
• nie przybiera na wadze dłużej niż dwa tygodnie
  
  
• przytyła więcej niż 1,5 kg na tydzień w drugim trymestrze ciąży lub więcej niż 1 kg tygodniowo w trzecim trymestrze
  
  

Jakość, nie ilość

Należy też pamiętać, że chociaż odpowiedni przyrost masy ciała ma wielkie znaczenie i szkodliwy może okazać się zarówno za duży, jak i za mały wzrost wagi podczas ciąży, to jednak ważniejsza od ilości kalorii i kilogramów jest jakość spożywanej żywności. Ciąża nie jest dobrym momentem na diety, odchudzanie lub utrzymywanie stałej masy ciała. Płód nie może rosnąć i rozwijać się z samego tłuszczu matki, nie dającego wartości odżywczych, lecz potrzebuje codziennej dawki żywności, zapewniającej wszystkie niezbędne do wzrostu i rozwoju składniki. Jeśli zbyt uboga lub nieodpowiednia dieta kobiety w ciąży nie dostarczy płodowi wszystkich tych składników, dziecko weźmie je od matki, powodując u niej niedobory i problemy zdrowotne (objawiające się na przykład wypadaniem zębów).

Anna Golus